Η πρώτη κίνηση: Μην το αφήσεις να στεγνώσει

Αυτό είναι το νούμερο ένα λάθος. Οι περισσότεροι άνθρωποι βλέπουν τον λεκέ, βρίζουν λίγο, και μετά λένε «θα το δω αργότερα». Λάθος. Όσο η μπογιά είναι υγρή, έχεις ελπίδες. Μόλις στεγνώσει και γίνει ένα σώμα με το ύφασμα, ειδικά αν μιλάμε για ακρυλικά ή πλαστικά χρώματα, η κατάσταση δυσκολεύει δραματικά.

Πριν ξεκινήσεις τα χημικά, πάρε ένα κουτάλι ή μια παλιά πιστωτική κάρτα. Ξύσε απαλά την περίσσεια μπογιά. Μην τρίβεις με πανί ακόμα! Αν τρίψεις την υγρή μπογιά, απλώς θα την σπρώξεις πιο βαθιά στις ίνες του υφάσματος. Ξύσε, αφαίρεσε τον όγκο και μετά προχώρα στα επόμενα βήματα. Είναι απλό, αλλά πολλοί το ξεχνούν μέσα στη βιασύνη τους.

Πλαστικό χρώμα και υδατοδιαλυτά: Τα “εύκολα”

Αν είσαι τυχερός και έβαφες τον τοίχο με πλαστικό χρώμα (water-based), τα πράγματα είναι σχετικά απλά. Αυτές οι μπογιές διαλύονται στο νερό. Το μυστικό εδώ είναι το άφθονο τρεχούμενο νερό.

1. Γύρισε το ύφασμα από την ανάποδη πλευρά.
2. Ρίξε ζεστό νερό με πίεση πάνω στον λεκέ από πίσω προς τα εμπρός. Θέλουμε να «σπρώξουμε» τη μπογιά έξω από το ύφασμα, όχι να την περάσουμε από μέσα.
3. Χρησιμοποίησε ένα μείγμα από υγρό πιάτων και ζεστό νερό. Το υγρό πιάτων είναι φτιαγμένο για να σπάει τα λίπη και τις κολλώδεις ουσίες.
4. Τρίψε απαλά με μια παλιά οδοντόβουρτσα.

Μερικές φορές, αν ο λεκές επιμένει, λίγο οινόπνευμα μπορεί να κάνει θαύματα. Αλλά πρόσεχε με τα ευαίσθητα υφάσματα. Το μετάξι και το μαλλί δεν αγαπούν το οινόπνευμα.

Πωσ βγαινει η λαδομπογια απο τα ρουχα: Ο μεγάλος εφιάλτης

Εδώ είναι που τα πράγματα σοβαρεύουν. Η λαδομπογιά δεν φεύγει με νερό και σαπουνάδα. Ποτέ. Αν αναρωτιέσαι πωσ βγαινει η λαδομπογια απο τα ρουχα, η απάντηση κρύβεται στους διαλύτες.

Χρειάζεσαι νέφτι ή white spirit. Ναι, μυρίζει άσχημα και είναι σκληρό χημικό, αλλά είναι το μόνο που θα διαλύσει τη βάση λαδιού της μπογιάς.

• Τοποθέτησε το λεκιασμένο σημείο πάνω σε μερικές στρώσεις απορροφητικού χαρτιού κουζίνας (από την καλή πλευρά του υφάσματος).
• Πάρε ένα πανάκι βρεγμένο με νέφτι και πίεσε τον λεκέ από την ανάποδη.
• Ο στόχος είναι η μπογιά να μεταφερθεί από το ρούχο στο χαρτί κουζίνας.
• Άλλαζε το χαρτί συχνά. Μην το αφήνεις να ποτίζει και να λερώνει το υπόλοιπο ρούχο.

Αφού φύγει το μεγαλύτερο μέρος, πρέπει να πλύνεις το ρούχο αμέσως με άφθονο σαπούνι για να φύγει ο διαλύτης. Το νέφτι μπορεί να καταστρέψει τις ίνες αν μείνει πάνω τους για ώρες. Και για όνομα του Θεού, μην βάλεις το ρούχο στο στεγνωτήριο αν δεν είσαι 100% σίγουρος ότι ο λεκές έφυγε. Η θερμότητα του στεγνωτηρίου θα «ψήσει» τη μπογιά και δεν θα βγει ποτέ ξανά.

Τι κάνουμε με τις στεγνές μπογιές;

Ας πούμε ότι βρήκες ένα λεκέ που είχε στεγνώσει για μέρες. Μην απελπίζεσαι, αλλά οπλίσου με υπομονή. Εδώ θα χρειαστείς κάτι πιο δραστικό, όπως η λακ για τα μαλλιά ή το ασετόν (μόνο αν το ύφασμα δεν είναι οξική βισκόζη, γιατί το ασετόν τη λιώνει!).

Η λακ περιέχει αλκοόλ που μπορεί να μαλακώσει τη στεγνή μπογιά. Ψέκασε καλά, άφησέ το για 5 λεπτά και μετά προσπάθησε να ξύσεις την επιφάνεια. Είναι μια αργή διαδικασία. Μπορεί να χρειαστεί να το κάνεις 4-5 φορές. Ειλικρινά, μερικές φορές είναι πιο εύκολο να το αποδεχτείς και να μετατρέψεις το ρούχο σε «ρούχο για δουλειές», αλλά αν είναι το αγαπημένο σου πουκάμισο, αξίζει η προσπάθεια.

Οδηγός Διαλυτών ανά Τύπο Μπογιάς

Λεκέδες σε επιφάνειες που δεν πλένονται: Καναπέδες και Χαλιά

Όταν η μπογιά προσγειώνεται πάνω στον ακριβό σου καναπέ ή στο χειροποίητο χαλί του σαλονιού, η κατάσταση θυμίζει ταινία τρόμου. Εδώ δεν υπάρχει η πολυτέλεια του να πετάξεις το ύφασμα στο πλυντήριο ή να το βάλεις κάτω από τη βρύση. Η διαχείριση πρέπει να είναι χειρουργική. Το βασικότερο πρόβλημα με τις ταπετσαρίες και τα χαλιά είναι το «βάθος». Αν το υγρό καθαριστικό που θα χρησιμοποιήσεις είναι υπερβολικό σε ποσότητα, τότε η μπογιά θα διαλυθεί μεν, αλλά θα κυλήσει πιο βαθιά μέσα στο σφουγγάρι του καναπέ ή στο πέλος του χαλιού. Μόλις στεγνώσει εκεί μέσα, θα δημιουργήσει μια σκληρή, εσωτερική μάζα που θα την νιώθεις κάθε φορά που κάθεσαι.

Η μέθοδος του ταμποναρίσματος είναι η μοναδική σου ελπίδα. Πρέπει να έχεις δίπλα σου ένα βουνό από καθαρά, λευκά πανιά. Μην χρησιμοποιείς χρωματιστά πανιά, γιατί ο διαλύτης μπορεί να μεταφέρει το χρώμα του πανιού στον καναπέ σου, κάνοντας την κατάσταση ακόμα χειρότερη. Βρέχεις ελάχιστα την άκρη του πανιού με το κατάλληλο καθαριστικό και πιέζεις πάνω στον λεκέ. Μετά από κάθε πίεση, χρησιμοποιείς ένα καθαρό σημείο του πανιού. Πρέπει να βλέπεις τη μπογιά να μεταφέρεται από την επιφάνεια στο πανί σου σταδιακά.

Αν ο λεκές έχει ήδη αρχίσει να ξεραίνεται πάνω στο χαλί, η γλυκερίνη είναι ένας αφανής ήρωας. Η γλυκερίνη έχει την ιδιότητα να ενυδατώνει και να διασπά τους δεσμούς της στεγνής μπογιάς χωρίς να καταστρέφει τις ίνες. Απλώνεις μια γενναία ποσότητα πάνω στον λεκέ και την αφήνεις να δράσει για αρκετές ώρες, ίσως και όλο το βράδυ. Το πρωί, η μπογιά θα έχει μαλακώσει και θα έχει γίνει σαν πάστα. Τότε μπορείς να την αφαιρέσεις πολύ πιο εύκολα με ένα μείγμα νερού και ήπιου απορρυπαντικού. Είναι μια αργή διαδικασία, αλλά σώζει χαλιά που υπό άλλες συνθήκες θα πήγαιναν για πέταμα. Στο τέλος, βέβαια, θα χρειαστεί να επιμείνεις με λίγο σαπουνόνερο για να φύγει η λιπαρή αίσθηση που αφήνει η γλυκερίνη, αλλά αυτό είναι το λιγότερο μπροστά στην αφαίρεση της ίδιας της μπογιάς.

Φυσικές λύσεις: Δουλεύουν όντως στην πραγματικότητα;

Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν χιλιάδες άρθρα που λένε ότι μπορείς να καθαρίσεις τα πάντα με ξύδι, μαγειρική σόδα και λεμόνι. Αν και είμαι λάτρης των οικολογικών λύσεων, πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Η μπογιά είναι μια χημική ένωση σχεδιασμένη να μένει μόνιμα πάνω σε επιφάνειες. Το ξύδι, όσο οξύ κι αν είναι, δεν έχει τη δύναμη να διασπάσει τα πολυμερή μιας σύγχρονης πλαστικής μπογιάς ή τα ρητινούχα στοιχεία μιας λαδομπογιάς.

Το ξύδι μπορεί να φανεί χρήσιμο μόνο ως τελικό στάδιο. Για παράδειγμα, αφού έχεις αφαιρέσει το μεγαλύτερο μέρος ενός υδατοδιαλυτού λεκέ, ένα διάλυμα λευκού ξυδιού με νερό μπορεί να βοηθήσει στην εξουδετέρωση των οσμών και στην απομάκρυνση των τελευταίων χρωστικών σκιών που μένουν πίσω. Επίσης, η μαγειρική σόδα μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πολύ ελαφρύ λειαντικό για να ξύσεις υπολείμματα μπογιάς από σκληρές επιφάνειες όπως το πλακάκι, χωρίς να το χαράξεις. Αλλά μέχρι εκεί.

Η μόνη πραγματικά αποτελεσματική “φυσική” λύση αφορά το ίδιο μας το δέρμα. Αν έχεις βαφτεί μέχρι τους αγκώνες με λαδομπογιά, το να ρίξεις νέφτι πάνω σου είναι μια οδυνηρή εμπειρία που θα σε αφήσει με ξηροδερμία και ερεθισμούς για μέρες. Εδώ το ελαιόλαδο ή ακόμα και το ηλιέλαιο κάνει θαύματα. Το λάδι λειτουργεί ως φυσικός διαλύτης για τη λαδομπογιά επειδή έχουν παρόμοια χημική βάση. Αν αναμίξεις το λάδι με λίγο χοντρό αλάτι ή ζάχαρη, δημιουργείς ένα σπιτικό scrub. Τρίβοντας τα χέρια σου με αυτό το μείγμα, η μπογιά διαλύεται και το αλάτι βοηθά στην απομάκρυνση των επίμονων κομματιών από τις πτυχές του δέρματος. Είναι ο πιο ασφαλής και ανώδυνος τρόπος να καθαρίσεις τον εαυτό σου μετά από μια μέρα εργασίας.

Ωστόσο, πρέπει να είσαι εξαιρετικά προσεκτικός στο να μην μεταφέρεις αυτή τη μέθοδο στα ρούχα. Το λάδι διεισδύει στις ίνες του υφάσματος πολύ πιο γρήγορα από τη μπογιά και δημιουργεί έναν λεκέ που συχνά είναι πιο δύσκολος στην αφαίρεση από την ίδια τη μπογιά. Αν χρησιμοποιήσεις λάδι σε ρούχο, θα καταλήξεις να παλεύεις με τη λιπαρότητα για ώρες και ίσως το ρούχο να αποκτήσει μια μόνιμη “λαδιά” που θα φαίνεται κάτω από το φως. Επομένως, κράτα το λάδι για το δέρμα σου και τους χημικούς διαλύτες για τα υφάσματα.

Συμβουλές για να μην καταστρέψεις το ύφασμα

Πριν ξεκινήσεις τον πόλεμο με τη μπογιά, θυμήσου αυτά τα βασικά:

• Πάντα τεστ σε κρυφό σημείο: Δοκίμασε το καθαριστικό (ειδικά το ασετόν ή το νέφτι) στο εσωτερικό στρίφωμα. Αν ξεβάψει το χρώμα του υφάσματος, σταμάτα αμέσως.
• Μην υπερθερμαίνεις: Το ζεστό νερό βοηθάει, το βραστό νερό μπορεί να “σταθεροποιήσει” κάποιες χρωστικές ουσίες για πάντα.
• Η υπομονή είναι αρετή: Μην τρίβεις με μανία. Θα καταστρέψεις τις ίνες και το ρούχο θα φαίνεται “φαγωμένο” ακόμα κι αν φύγει ο λεκές.
• Αερισμός: Αν χρησιμοποιείς νέφτι, άνοιξε τα παράθυρα. Οι αναθυμιάσεις είναι ζαλιστικές και καθόλου υγιεινές.

Είναι μερικές φορές που απλά πρέπει να ξέρεις πότε να τα παρατήσεις. Αν ο λεκές είναι σε ένα πανάκριβο κοστούμι ή σε ένα μεταξωτό φόρεμα, μην κάνεις πειράματα. Πήγαινέ το στο καθαριστήριο και πες τους ακριβώς τι είδους μπογιά είναι. Οι επαγγελματίες έχουν χημικά που εμείς δεν μπορούμε (και δεν πρέπει) να έχουμε στο σπίτι μας.

Τελικά, το να λερώνεσαι είναι μέρος της δημιουργίας. Μην αφήσεις έναν λεκέ να σου χαλάσει τη χαρά της ανακαίνισης. Με τα σωστά εργαλεία και λίγη ψυχραιμία, οι περισσότεροι λεκέδες είναι απλώς μια προσωρινή ενόχληση. Και την επόμενη φορά, βάλε εκείνα τα παλιά ρούχα που έχεις κρατήσει “για τις δουλειές”. Ξέρεις, αυτά που έχουν ήδη λεκέδες!